16 shtator 2026
Si të kuptosh recetën e syzeve

Nëse ke bërë një kontroll të syve dhe ke marrë një recetë për syze, mund të të duket sikur po lexon një seri shkurtimesh dhe numrash të pakuptueshëm. Terma si SPH, CYL, AXIS, OD dhe OS janë shumë të zakonshëm në recetat e syzeve dhe secili prej tyre tregon diçka të rëndësishme për shikimin tënd.
Në këtë artikull do të shpjegojmë në mënyrë të thjeshtë se si të lexosh një recetë për syze dhe çfarë kuptimi kanë numrat që gjenden në të.
OD dhe OS – cili sy është?
Në shumicën e recetave do të shohësh shkurtimet OD dhe OS.
OD vjen nga latinishtja Oculus Dexter dhe i referohet syrit të djathtë.
OS vjen nga Oculus Sinister dhe i referohet syrit të majtë.
Në disa receta mund të përdoren thjesht shënimet R për Right dhe L për Left.
Çfarë do të thotë SPH?
SPH, ose Sphere, tregon fuqinë e lentes që nevojitet për të korrigjuar shikimin.
Numri mund të ketë shenjën minus (-) ose plus (+).
Nëse numri është negativ, për shembull:
-2.00
zakonisht tregon miopi, pra vështirësi për të parë qartë objektet në distancë.
Nëse numri është pozitiv, për shembull:
+1.50
mund të tregojë hipermetropi ose nevojë për korrigjim të shikimit nga afër, në varësi të rastit.
Sa më i madh të jetë numri në vlerë absolute, aq më e madhe është fuqia korrigjuese e lentes.
Për shembull, një recetë -4.00 kërkon një korrigjim më të fortë sesa një recetë -1.00.
Çfarë do të thotë CYL?
CYL, ose Cylinder, lidhet me astigmatizmin.
Astigmatizmi ndodh kur sipërfaqja e syrit nuk ka një formë plotësisht të rregullt dhe kjo mund të bëjë që shikimi të duket i turbullt ose i deformuar.
Nëse në recetën tënde fusha CYL është bosh, kjo zakonisht do të thotë se nuk është vendosur një korrigjim për astigmatizëm.
Një shembull mund të jetë:
CYL: -0.75
Ky numër tregon fuqinë që nevojitet për korrigjimin e astigmatizmit.
Çfarë është AXIS?
AXIS, ose boshti, përdoret së bashku me CYL.
Ai tregon orientimin e astigmatizmit dhe jepet me një numër nga 0 deri në 180 gradë.
Për shembull:
CYL: -1.00
AXIS: 90°
AXIS nuk tregon se sa i fortë është astigmatizmi. Ai tregon vetëm drejtimin në të cilin duhet të vendoset korrigjimi në lente.
Çfarë do të thotë ADD?
Në disa receta, veçanërisht për personat që kanë nevojë për syze progresive ose syze leximi, mund të shohësh termin ADD.
ADD do të thotë Addition dhe tregon fuqinë shtesë që nevojitet për shikimin nga afër.
Për shembull:
ADD: +2.00
Kjo vlerë përdoret zakonisht për lentet bifokale ose progresive.
Çfarë është PD?
PD, ose Pupillary Distance, është distanca midis qendrave të bebëzave të syve.
Zakonisht matet në milimetra.
Për shembull:
PD: 63 mm
Kjo matje është shumë e rëndësishme gjatë prodhimit të syzeve, sepse ndihmon që qendra optike e lenteve të pozicionohet saktësisht përpara syve.
Në disa raste mund të shohësh dy numra, për shembull:
31 / 32 mm
Kjo tregon distancën individuale nga qendra e hundës deri te secili sy.
Shembull i një recete për syze
Një recetë mund të duket kështu:
Syri SPH CYL AXIS
OD – Djathtë -2.00 -0.75 90°
OS – Majtë -1.50 -0.50 80°
Në këtë shembull, të dy sytë kanë nevojë për korrigjim të miopisë dhe gjithashtu kanë një nivel të caktuar astigmatizmi.
Syri i djathtë ka një korrigjim pak më të fortë sesa syri i majtë.
A mund ta përdor recetën e syzeve për lente kontakti?
Jo gjithmonë.
Receta e syzeve dhe receta e lenteve të kontaktit nuk janë domosdoshmërisht të njëjta.
Lentet e kontaktit vendosen direkt mbi sipërfaqen e syrit, ndërsa syzet ndodhen disa milimetra larg tij. Për këtë arsye mund të ndryshojë fuqia e nevojshme.
Receta e lenteve të kontaktit mund të përfshijë gjithashtu informacione të tjera, si diametri dhe lakimi bazë i lentes.
Prandaj është e rëndësishme të përdorësh recetën që është përcaktuar posaçërisht për lentet e kontaktit.
Pse është e rëndësishme receta e saktë?
Një recetë e saktë ndihmon që të shohësh qartë dhe të ndihesh rehat gjatë përdorimit të syzeve.
Syzet me një korrigjim jo të përshtatshëm mund të shkaktojnë shqetësime si lodhje të syve, dhimbje koke ose vështirësi në fokusim.
Nëse ndjen se shikimi yt ka ndryshuar ose syzet e tua nuk të ndihmojnë më si më parë, është e këshillueshme të bësh një kontroll të ri të shikimit te një profesionist i kujdesit për sytë.
Përfundim
Në pamje të parë, receta e syzeve mund të duket e komplikuar, por pasi kupton termat kryesorë, ajo bëhet shumë më e lehtë për t'u lexuar.
SPH tregon korrigjimin kryesor të shikimit, CYL dhe AXIS lidhen me astigmatizmin, ndërsa ADD përdoret për korrigjimin e shikimit nga afër. PD ndihmon që lentet të pozicionohen saktë përpara syve.
Megjithatë, receta duhet gjithmonë të interpretohet dhe të përdoret sipas udhëzimeve të optometristit, okulistit ose profesionistit që ka kryer kontrollin e shikimit.
